De twaalf kegels

De beginopstelling

798

511126

3104

12

Van achteren naar voren gelezen zijn de vier rijen:

De kegels raken elkaar bij de start. Het blok staat recht, met de voorste rij evenwijdig aan de werplijn, en de 3,5 meter wordt gemeten tot de voorste kegel — niet tot het midden van de groep.

Waarom de nummers zo staan

De indeling is niet decoratief, en het is het slimste onderdeel van het spelontwerp.

Er zijn twee manieren van tellen: gooi je één kegel om, dan krijg je het nummer; gooi je er twee of meer om, dan krijg je het aantal dat viel. De kegel 12 is dus twaalf punten waard — maar alleen als hij alleen valt.

Kijk nu waar 11 en 12 staan: precies in het midden van de derde rij, geklemd tussen 5 en 6, met 9 en 10 er direct achter en voor. Er is geen lijn naar de 12 die niet langs drie andere kegels gaat. Vroeg in de partij, als alles nog tegen elkaar staat, verspreidt een worp die hard genoeg is om er te komen de halve opstelling en levert hij vier of vijf punten op in plaats van twaalf.

De lage nummers staan ondertussen aan de buitenkant, waar ze makkelijk apart te raken zijn. Dat is precies omgekeerd aan wat een speler wil, en dat is opzet: de kegels die je schoon kunt raken zijn het minst waard.

Die omkering is wat voorkomt dat het spel "altijd op de 12 mikken" wordt. Pas laat in de partij begint dat te verschuiven, als de kegels ver genoeg uit elkaar staan dat de hoge nummers alleen staan — en daarom eindigt een lange partij vaak met een plotselinge sprong van twaalf punten.

Afmetingen

Elke kegel is schuin afgezaagd in plaats van recht, en dat doet twee dingen. Het zet het nummer op een vlak dat naar de werper wijst, zodat je het op 3,5 meter kunt lezen, en het geeft de kegel een onvoorspelbare rol bij een treffer — een kegel die op de schuinte wordt geraakt tolt weg en neemt een buur mee.

Sets zijn traditioneel van berkenhout. Goedkopere sets gebruiken grenen, dat sneller deukt en splijt; bij een grenen set zijn de nummers meestal weg voordat het hout het begeeft.

Wanneer telt een kegel als om

Een kegel telt alleen als hij plat op de grond ligt. Dat komt vaker voor dan je zou denken:

• Een kegel die leunt tegen een andere kegel telt niet. Zet hem rechtop op zijn eigen plek.
• Een kegel die buiten het speelveld belandt telt wel, en wordt rechtop gezet waar hij tot stilstand kwam.
• Een kegel die door een andere kegel wordt omgegooid telt net zo goed als een die de mölkky raakte.
• Een kegel waar de mölkky tegenaan tot stilstand komt zonder hem om te gooien, telt niet.

Elke gevallen kegel wordt vervolgens rechtop gezet waar hij tot stilstand kwam — niet terug in de opstelling. Dat is de regel die het spel laat evolueren, en het loont om er streng in te zijn: een groep die het blok stiekem opnieuw opbouwt, speelt een veel vlakker spel dan bedoeld.

Eerste worp

Halverwege

Eindspel

Kort over een set kopen

Twaalf kegels plus een stok, in berkenhout, in een draagzak: dat is het standaardproduct en het kost ruwweg € 25 tot € 45. Waar je op let:

• Berken, geen grenen. Kijk of de houtsoort op de doos staat.
• Gedrukte of ingebrande nummers, geen stickers. Stickers laten binnen één seizoen los in nat gras.
• Een zak met een platte bodem. Bij een trekkoordzak tel je bij elke opruimbeurt de kegels na, in het donker, op het gras.

Sets met "officieel" of het Mölkky-merk erop komen van Tactic Games, dat het oorspronkelijke ontwerp van Lahden Paikka overnam. Generieke sets hebben dezelfde maten en spelen identiek.

Verder lezen

Hoe je punten telt bij Mölkky legt beide telmanieren volledig uit, met uitgewerkte voorbeelden. Wat is Mölkky? is het overzicht, als je hier als eerste terechtkwam.