Kubb, uitgelegd

Het veld

Zet een rechthoek uit van vijf meter breed en acht meter lang. De koning — het grootste stuk, meestal met een kroon — staat rechtop precies in het midden, op de middenlijn.

De vijf kubbs van elk team staan gelijkmatig verdeeld op de eigen basislijn, de korte zijde van de rechthoek. De twee teams staan achter hun eigen basislijn.

Een set bestaat uit tien kubbs, één koning, zes stokken en zes hoekmarkeringen.

Een beurt, stap voor stap

1. Gooi de veldkubbs. Heeft de tegenstander vorige beurt kubbs van jou omgegooid, dan begin je met die kubbs in hun helft te gooien — onderhands, vanaf je basislijn — en zet je ze rechtop waar ze landen. Dat zijn veldkubbs.
2. Zij gooien de stokken. De tegenstander gooit nu zijn zes stokken, één voor één, onderhands, over de kop tuimelend.
3. Eerst de veldkubbs. Ze moeten elke veldkubb in hun helft omgooien voordat een treffer op een basislijnkubb telt. Een basislijnkubb die omgaat terwijl er nog een veldkubb staat, wordt gewoon weer rechtop gezet.
4. Herhaal. Gevallen kubbs gaan terug over, en de beurt wisselt.

Dit is de kern van het spel en het leest slechter dan het speelt: elke kubb die je omgooit komt naar je terug als een obstakel dat de tegenstander eerst moet opruimen. Een team dat wint, maakt daarmee ook de volgende beurt van de ander makkelijker.

Winnen, en de koning

Zodra je alle kubbs van de tegenstander hebt omgegooid — veld én basislijn — mag je met de stokken die je die beurt nog over hebt op de koning gooien.

Gooi je de koning om, dan win je.

Gooi je de koning op elk ander moment om — ook per ongeluk, ook via een ricochet — dan verlies je onmiddellijk. Zonder waarschuwing en zonder beroep. Het is de meest voorkomende manier waarop een partij kubb eindigt, en meestal overkomt het het team dat aan het winnen was.

Werpregels

• Alleen onderhands, met de stok verticaal over de kop tuimelend.
• Geen helikopterworpen — de stok horizontaal laten ronddraaien mag niet, voor stokken noch voor kubbs.
• Eén voor één.
• Beide voeten achter de basislijn bij het loslaten.

De helikopterregel bestaat omdat een horizontaal draaiende stok een veel breder pad bestrijkt en het spel triviaal zou maken. In toernooien wordt hij streng gehandhaafd, in tuinen vrijwel nooit.

Is kubb een goed spel?

Het is heel goed, met twee kanttekeningen.

Het is echt tactisch op een manier die de meeste tuinspellen niet zijn: waar je je teruggegooide kubbs neerzet doet ertoe, of je een veldkubb opruimt of een betere lijn opbouwt doet ertoe, en de koningsregel zorgt voor echt risico in het eindspel.

De kanttekeningen: het kost een volle ronde spelen voordat iemand het terugwerpmechanisme snapt, en het wil een vlak, uitgezet veld van vijf bij acht meter, wat meer tuin is dan veel mensen hebben. Het is bovendien een teamspel dat slecht werkt met drie of vijf spelers.

Mölkky of kubb? is de directe vergelijking als je tussen de twee kiest.

Kubb en Mölkky zijn niet hetzelfde

Ze staan naast elkaar in de winkel en worden voortdurend verward, dus even duidelijk:

Wat is Mölkky? behandelt die andere.